قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس

علائم اختلال یادگیری, عوامل و راهکارهای درمان آن

حضور خانم دکتر قاسمی در تلویزیون به عنوان کارشناس اختلال یادگیری

هم اکنون برای رزرو نوبت درمان اختلال یادگیری تماس بگیرید

شماره تماس: ٢-٦٦٩٦٢٩٥١ (۰۲۱)

اختلالات یادگیری چیست ؟

امروزه با توجه به گسترش روز افزون دانش روانشناسی، انتظار می رود که خانواده ها در زمینه مشکلاتی هم چون اختلالات یادگیری شناختی نسبی داشته باشند. در این نوشتار به صورت دقیق، بحث «اختلال یادگیری» را تشریح نموده و به بررسی ویژگی ها، علل و در نهایت راهکارهای آن خواهیم پرداخت:

اختلال یادگیری یکی از مشکلات شایع در کودکان بوده و عدم تشخیص به موقع و اقدام برای درمان سریع آن، می توان لطمات جبران ناپذیری را به زندگی حال و آینده کودک وارد نماید. البته گفتنی است که اختلال یادگیری یک واژه کلی بوده و برای توصیف مشکلات خاصی که کودکان در زمینه پردازش اطلاعات و مهارت های یادگیری دارند به کار می رود.

اختلال یادگیری املا - اختلال یادگیری چیست

اختلال یادگیری املا – اختلال یادگیری چیست

والدین گرامی نباید از این نکته فراموش کنند که تشخیص سریع اختلال یادگیری در کودک و اقدام به موقع برای درمان، آینده ای کاملا روشن و متفاوت برای کودکشان رقم خواهد زد.

برای شروع بگذارید این سوال را مطرح کنیم که اصلا اختلال یادگیری چیست؟ به عنوان مقدمه در مورد اختلال یادگیری، بایستی این را بدانید که هر اختلالی که در آن، موفقیت تحصیلی یک شخص با توجه به هوش و سن و آموزش، بر اساس آزمون های خواندن و نوشتن و محاسبه، از آن چه که انتظار می رود بسیار کمتر باشد، تحت عنوان «اختلال یادگیری» یاد می شود.

اصطلاح اختلال یادگیری در مورد دانش آموزانی استفاده می شود که به صورت مداوم در امور درسی خود با شکست مواجه گردیده و در عین حال نمی توان به هیچ عنوان آن ها را در چارچوب سنی کودکان استثنایی جای داد. چرا که این دانش آموزان ظاهری کاملا طبیعی داشته و رشد جسمی و قد و وزنشان از نرمال بودن آنان حکایت دارد.

از طرفی هوش آن ها نیز کمابیش عادی بوده و به خوبی صحبت می کنند. آن ها همانند سایر کودکان بازی کرده و مثل آنان با سایرین ارتباط برقرار می کنند. این دانش آموزان در خانه نیز می توانند کارهایی که از طرف والدین به آن ها محول می شود را به خوبی انجام دهند. با این همه، مشکل اصلی این افراد عدم توانایی لازم برای به جریان انداختن اطلاعات به جهت بیان کردن و مخصوصا نوشتن است.

لذا این دانش آموزان در دسته ای با عنوان «دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری» قرار می گیرند. در حقیقت اختلال این دانش آموزان در یک یا چند فرآیند رواانی بوده که به درک کردن با استفاده از زبان کتبی یا شفاهی مربوط است. گفتنی است که این اختلال، می تواند خود را به شکل عدم توانایی کامل در صحبت کردن، گوش کردن، نوشتن، خواندن، هجی کردن یا انجام محاسبات ریاضی خود را نشان دهد.

اختلال یادگیری خاص - اختلال یادگیری خواندن

اختلال یادگیری خاص – اختلال یادگیری خواندن

هم چنین اصطلاح «اختلال یادگیری» شرایطی هم چون آسیب دیدگی های مغزی، معلولیت های ادراکی، خوانش پریشی، نقص جزئی در کار مغز و … را در بر می گیرد.

البته از یاد نبرید که برخی دیگر از دانش آموزان به علت معلولیت های دیداری، حرکتی یا شنیداری و هم چنین عقب ماندگی های ذهنی یا محرومیت های فرهنگی، اقتصادی و محیطی به این مشکلات یادگیری دچار می گردند که نمی توان آن ها را مبتلا به اختلال یادگیری به شمار آورد.

به علاوه ذکر این نکته ضروری است که ناتوانی یادگیری را نبایست با اصطلاحاتی همچون دیرآموزی یا خواندن جبرانی مترادف دانست. بلکه این اصطلاح، بیشتر برای کودکان و نوجوانانی به کار می رود که به شدت دچار ناتوانی های یادگیری خاصی می باشند. در مجموع دانش آموزان مبتلا به این مشکل نیاز به آموزش های خاصی دارند و بایستی با تمرین های غیرمعمول و خاص سر و کار داشته باشند. کارشناسان این زمینه بایستی در صدد جبران ناتوانی های یادگیری بالاخص کودک به صورت آموزش انفرادی یا در غالب گروه های کوچک برآیند.

بنابراین در مجموع می توان گفت که اختلال یادگیری یک اصطلاح کلی است که شامل گروه ناهمگون از دشواری های یادگیری می شود. از جمله آن ها می توان به مشکلات اساسی در صحبت کردن، گوش دادن، نوشتن، خواندن، استدلال کردن و یا توانایی درک ریاضیات اشاره نمود. این اختلال در موارد مختلفی باعث می شود که موفقیت در تحصیل برای کودک عذاب آورد گشته و حتی در برخی موارد منجر به عزت نفس پایین، دلسردی، روابط ضعیف با هماسان و سرخوردگی مزمن خواهد گردید.

اختلال یادگیری در ریاضی - اختلال یادگیری در کودکان

اختلال یادگیری در ریاضی – اختلال یادگیری در کودکان

علائم اختلالات یادگیری چیست؟

به عنوان یک نکته ی مهم باید دانست که تشخیص اختلال یادگیری بعضا ممکن است دشوار گردد. با این حال اگر کودک شما این مشکلات را دارد، ممکن است که اختلال یادگیری داشته باشد:

  • در به خاطر آوردن چیزی که به او گفته شده است، مشکل دارد.
  • در فهمیدن و پیروی از دستورالعمل ها مشکل دارد.
  • وسایل مورد نیاز برای تکالیف را گم کرده و یا جا می گذارد. همانند کتاب های مدرسه و …
  • ضعف هماهنگی در راه رفتن، ورزش یا مهارت هایی مثل نگه داشتن یک مداد دارد.
  • در درک مفهوم زمان مشکل دارد.
  • در برابر انجام تکالیف یا فعالیت هایی که نیاز به نوشتن، خواندن یا استفاده از ریاضیات داشته مقاومت نموده و به صورت دائم نمی تواند تکالیف خود را بدون کمک قابل توجه تکمیل نماید.
  • در بسیاری از موارد اعتراض می کند! خصومت یا واکنش های شدید هیجانی در مدرسه و یا هنگامی که در حال انجام تکالیف تحصیلی از قبیل تکالیف خانگی یا خواندن است از خود نشان می دهد.
  • راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر می گردد، برای اختلال یادگیری علائم زیر را مطرح نموده است:
  • مشکل داشتن در درک معانی آنچه که خوانده می شود.
  • روخوانی دشوار، کند و نادرست کلمات
  • اشکالات بیان نوشتاری
  • مشکلات در هجی کردن
  • اشکال در استدلالات ریاضی
  • اشکال در یادگیری مفاهیم و معانی اعداد و یا محاسبات

گفتنی است که حتی وجود تنها یکی از این علائم نیز می تواند نشانگر اختلالات باشد. به همین جهت اگر علامتی را مشاهده نمودید، در اولین فرصت می بایست به متخصص مراجعه فرمایید.

اختلال یادگیری ریاضی چیست - اختلال یادگیری کودکان

اختلال یادگیری ریاضی چیست – اختلال یادگیری کودکان

اختلالات یادگیری چقدر شایع است؟

اختلالات یادگیری پدیده ی عجیب و غریبی نیست و درصد شیوع آن چیزی بین یک تا سه درصد تخمین زده می گردد. با توجه به وجود آمارهای مختلف در این زمینه، تاکنون ارقام گزارش شده درباره کودکان با اختلالات ویژه در یادگیری کمتر از یک درصد نبوده است. با این تفاسیر، در صورتی که حداقل آن یعنی یک درصد را بپذیریم، در نهایت حداقل حدود ۱۹۰ هزار دانش آموزش با مشکلات خاص در یادگیری خواهیم داشت که نیاز به متخصصین و روانشناسان این حوزه برای آن ها احساس می گردد.

مشخصات بالینی کودکان با اختلالات خواندن :

ویژگیهای ذیل اغلب در کودکان دارای اختلالات خواندن قابل مشاهده است :

  • در خواندن شفاهی (قرائت) اشتباهات زیادی دارند.
  • نارسا می خوانند(حذف یا اضافه کردن حروف و یا تحریف های لغتی).
  • مشکل در تشخیص حروف چاپی دارند(ولی قادر به رونویسی کردن از روی حروف هستند).
  • در دستورالعملهای پیچیده دستور ضعف دارند(در استنباط و استنتاج).
  • سرعت خواندن آنها کند است.
  • هجی کردن آنها بسیار ضعیف می باشد.
  • ممکن است یک واژه را از وسط یا انتهای یک جمله نوشته شده و یا چاپ شده شروع کند.
  • حروف را پس و پیش می خوانند.
  • مفاهیم کلمات خوانده شده را اغلب فراموش می کنند.
  • سرعت قرائت آنها کم و غالباً با حداقل فهم همراه است.

مشخصات بالینی کودکان با اختلالات نوشتن :

  •  اشتباه نوشتن کلمات هم صدا.
  •  عدم دقت در دندانه کلمات و نقطه ها
  •  زیاد و کم کردن حروف در دیکته نویسی
  •  نوشتن حروف بر اساس آنچه که می شنود
  • جا انداختن حروف یا کلمه
  •  قرینه نویسی
  • وارونه نویسی
  • اشتباه در هجی کردن

مشخصات بالینی کودکان با اختلالات ریاضی :

  • اشکال در یادگیری شمردن معنادار
  • اشکال در یادگیری تسلط به نظم اعداد اصلی و ترتیبی
  • قاطی کردن علایم ریاضی(جمع، تفریق، ضرب و تقسیم)
  • اشکال در تحلیل مطالب
  • اشکال در تداعی علائم شنیداری و دیداری
  • اشکال در درک نگهداری تعداد
  • عدم انجام محاسبه با سرعت مورد انتظار
  • اشکال در حافظه و توجه
  • اشکال در شمارش پول و گفتن زمان
مشکل یادگیری در کودکان - مشکل یادگیری ریاضی

مشکل یادگیری در کودکان – مشکل یادگیری ریاضی

عوامل بروز اختلالات یادگیری چیست؟

تا به امروز، علل بروز ناتوانی های یادگیری در هاله ای از ابهام قرار داشته و برخی مشکلات ما درباره بیان دقیق مفهوم ناتوانی های یادگیری نیز ریشه در عدم توانایی ما در اشاره به علل بروز این عارضه دارد. عللی که تاکنون توسط متخصصین برای این مشکل بیان شده نیز بیشتر با توجه به نگرش حرفه ای آن ها(روانشناسی، پزشکی، تعلیم و تربیتی و …) بوده است.

با این همه، تجربه ی تمامی متخصصین و کارشناسان حاکی از آن است که ناتوانی های یادگیری مفهومی چندرشته ای بوده و به همین جهت می توان آن را از منظرهای گوناگون بررسی نمود:

الف) عوامل آموزشی

  1. تدریس ناکافی و ناصحیح به کودکان
  2. عدم فراگیری معلم از مهارت‌های لازم جهت تدریس درسهای پایه در مدارس
  3. توقعات بیش از اندازه بالا یا بسیار پایین معلمان
  4. برنامه‌ریزی و طرح برنامهٔ آموزشی ضعیف
  5. عدم فعالیت‌های برانگیزنده
  6. تدریس عملی نادرست
  7. عدم آموزش مهارت‌های اجتماعی، یادگیری و حرکتی و جسمی و عدم پرداختن به یادگیری‌های زبان شفاهی
  8. استفاده نادرست از روش‌ها و مداد و برنامه درسی
مشکل یادگیری زبان انگلیسی - مشکل یادگیری کودک

مشکل یادگیری زبان انگلیسی – مشکل یادگیری کودک

ب) عوامل محیطی

لازم به ذکر است که عوامل محیطی گوناگونی نیز وجود دارد که می تواند به پیچیدگی این ناتوانی های یادگیری بیفزاید. برخی کارشناسان حتی این عوامل را به عنوان علل اصلی ناتوانی یادگیری می شناسند.

از جمله این عوامل، می توان به مواردی هم چون بهداشت، تغذیه، انگیزش ضعیف، توجه ناکافی و نیز ضعف در انجام کار به علت گرسنگی اشاره نمود. برخی کارشناسان حتی به وجود رنگ ها و مزه های مصنوعی در غذاها طبق نظر فاین گولد و اثر آن ها روی تحرک بیش از حد کودک اشاره می نمایند.

برخی بررسی ها نیز حاکی از آن هستند که مشکلات تنفسی، سرماخوردگی مزمن، آلرژی ها و … در ناتوانی یادگیری کودک موثر هستند.

هم چنین آسیب دیدگی مغزی، سقوط، ضربه وارد به سر و … از جمله سایر عوامل بر موثر یادگیری شناخته می گردند.

با این همه، لازم به ذکر است عوامل محیطی دامنه گسترده ای از علل را در برگرفته که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

تحریک حسی: کودک در حال رشد، نیاز به درون داد های حسی دارد تا درباره محیط و خود و هردو بیاموزد. به زبان ساده تر، کودک به تجاربی نیاز دارد تا بیاموزد که چگونه باید آموخت.

تحریک زبانی: زبان، نقشی کلیدی در تفکر و یادگیری سایر مهارت ها در محیط زندگی کودک ایفا نموده و ممکن است که ناتوانی در یادگیری، ریشه در نبود مدل های درست در اوایل رشد وی داشته باشد.

رشد اجتماعی و عاطفی: تحقیقات نشان می دهد که بسیاری از کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری، حالات اضطراب و عدم اطمینان را داشته و بی اختیار و سرکش هستند. ممکن است این رفتارها، با عدوم وجود ثبات محبت و گرمی، فقدان امنیت و پذیرش در محیط مدرسه و منزل پیوند داشته باشد.

ج) عوامل روانی

حال که عوامل محیطی را بررسی نمودیم، نوبت به عوامل روانی خواهد رسید. از یاد نبرید که این امکان نیز محتمل است که کودکان مبتلا به ناتوانی های یادگیری، در عملکردهای روانی پایه همچون حافظه، ادراک و نیز شکل درون به مفاهیم اختلال داشته باشد.

مشکل یادگیری کودکان - مشکلات یادگیری

مشکل یادگیری کودکان – مشکلات یادگیری

د) عوامل فیزیولوژیکی

بسیاری از متخصصین بر این باور هستند که علل اساسی و عمده ناتوانی های یادگیری، آسیب دیدگی مغزی شدید یا جزئی و در مجموع صدمه وارد شده به دستگاه عصبی مرکزی می باشد.

ه) عوامل ژنتیکی

برخی مطالعات و بررسی ها حاکی از آن است که ناتوانی های یادگیری احتمالا در برخی از خانواده ها نسبت به سایرین بیشتر مشاهده می گردد. از این رو می توان عوامل ژنتیکی را یکی از عوامل موثر در ناتوانی های یادگیری قلمداد نمود.

و) عوامل بیوشیمیایی

باید دانست که اختلالات گوناگون متابولیکی در حکم عواملی هستند که سبب ناتوانی در یادگیری می گردند. از جمله این اختلالات می توان به کم کاری تیروئید، هایپوگلیسمی و … اشاره نمود.

ز) عوامل پیش از تولد، هنگام تولد و پس از آن

ح) تاخیر در رشد

برخی متخصصین همانند دهریشف بندر، لانگ فود، جانسکی و … بر این باورند که عدم ظهور علائم رشد برخی خودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری، ممکن است حکایت از تاخیر رشد برخی اجزای دستگاه عصبی مرکزی داشته باشد. گفتنی است که این گونه کودکان پس از رسیدن به سن بزرگسالی موفق به غلبه بر این مشکلات می گردند.

ط) نقص جزئی در کار مغز

به نظر می رسد که هرگونه نتیجه گیری درباره حیاتی بودن آسیب دیدگی مغزی در کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری، در بهترین شرایط تنها جنبه آزمایشی و تجربه دارد.

مشکلات یادگیری دانش آموزان ابتدایی - مشکلات یادگیری زبان انگلیسی

مشکلات یادگیری دانش آموزان ابتدایی – مشکلات یادگیری زبان انگلیسی

درمان اختلالات یادگیری

همان گونه که اشاره نمودیم، درمان اختلالات یادگیری، موضوعی بسیار جدی است. اما هر مشکل و اختلال، ابتدا بایستی توسط کارشناسان و متخصصین حوزه مربوطه به درستی تشخیص داده شود. در زیر، مراحل تشخیص این اختلال را برای شما آورده ایم:

مراحل ارزیابی و تشخیص اختلال یادگیری :

مصاحبه و تکمیل شرح حال

مشاهدات بالینی : مشاهده گر در حین مراحل ارزیابی اطلاعاتی را از خصوصیات و ویژگیهای رفتاری کودک به دست می آورد که او را در امر تشخیص یاری می دهد .

آزمون های رسمی

  • الف : آزمون وکسلر
  • ب : آزمونهای بینایی برای مثال : آزمون دیداری حرکتی بندر – گشتالت، آزمون ادراکی بینایی فراستیگ
  • ج : آزمونهای شنوایی وپمن
  • د: آزمون های پیشرفت تحصیلی در سه بعد خواندن، نوشتن و ریاضیات
  • ه : آزمون رشد حرکتی لینکلن- اوزرتسکی
  • و :آزمون  برتری طرفی

پیامدهای عدم درمان اختلال یادگیری :

پس از تشخیص، بایستی فورا در جهت درمان این مشکل اقدام نمود. چرا که در صورت عدم اقدام به موقع برای درمان، ممکن است پیامدهای جبران ناپذیری متوجه کودک شما گردد. از یاد نبرید از آنجا که این کودکان در درس های مدرسه با شکست مواجه می گردند، اغلب اعتماد به نفس آن ها آسیب خواهد دید. در نتیجه مهارت های اجتماعی این کودکان نیز تحت الشعات قرار خواهد گرفت. به طور کلی از جمله پیامدهای عدم درمان اختلالات یادگیری می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • تحمل کم در برابر شکست و ناکامی
  • فشار عصبی زیاد
  • اضطراب و نگرانی
  • منزوی و گوشه گیر شدن
  • بروز رفتار های پرخاشگرانه
  • وابسته بودن به دیگران
  • عدم انگیزه و رغبت نسبت به یادگیری
مشکلات یادگیری کلاس اولی ها

مشکلات یادگیری کلاس اولی ها

نقش خانواده و معلمین در درمان اختلال یادگیری : 

غالبا والدین کودکان مبتلا به ناتوانی در یادگیری، به جهت تماس فراوان و منظم با کودک، اولین افرادی هستند که به نشانه های این اختلال در کودک پی خواهند برد. توجه کنید که اگرچه این کودکان در محیط مدرسه، برخی ناتوانی های یادگیری را زودتر نشان می دهند، اما با توجه به این که در محیط منزل نیز کودک با تقاضاهای فراوانی برای انجام کارها روبه رو است، ممکن است که والیدن به کندی رشد کودک در مهارت های زبانی، حرکتی و اجتماعی و دشوارهای او در این زمینه توجه نمایند.

آنچه در گام بعدی پس از حضور و دقت والدین اهمیت دارد، دانش معلمین مدرسه در این مورد، علائم آن و ارجاع فوری به یک متخصص در این حوزه است.

باز هم تاکید می کنیم که تشخیص به موقع و زودهنگام (پیش از دبستان و یا سال اول دبستان) و شروع برنامه های آموزشی ویژه در میزان موفقیت درمان و نیز طور مدت درمان تاثیر بسزایی خواهد داشت.

از یاد نبرید که این اختلال نیاز به مداخلات تخصصی داشته و پیش بینی آموزش های جبرانی و فشار به کودک با کلاس های خصوصی و … چاره ساز نخواهد بود. در حقیقت پس از مراجعه به کارشناسان مربوطه و انجام ارزیابی های هجیانی، حرکتی، عاطفی و آموزش های خاص اختلال یادگیری، برنامه های آموزشی متناسب با مشکلات کودک تدوین خواهد گشت.

به علاوه با توجه به این که اکثر کودکان در زمینه های مختلف ورزشی، هنری و … از استعداد و توانایی بالایی برخوردارند، بایستی به عنوان مربیان و والدین دلسوز در جبران نقص آموزشی آنان با دقت و توجه بیش تر عمل نمود تا از عدم اعتماد به نفس، خستگی و بی علاقگی به درس جلوگیری گردد.

اختلال یادگیری چیست ؟ مشکل یادگیری

اختلال یادگیری چیست ؟ مشکل یادگیری

نیازها و خواسته های کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری :

  • خودداری از به کار بردن اصطلاحاتی که سبب خجالت و آسیب رساندن به آن ها می گردد. (همانند تنبل، بی دقت، بی انگیزه).
  • دادن امید و حس خوش بینی درباره آینده، توانایی هایشان به منظور دستیابی به اهداف.
  • دادن حس اعتماد به این کودکان.
  • حمایت همه جانبه، تشویق و دفاع از آن ها در حد منطقی.
  • مشخص کردن و فراهم کردن آن چه که آن ها برای رسیدن به موفقیت به آن نیاز دارند.
  • فراهم کردن متخصصانی که در آموزش این گونه دانش آموزان دانش و تجربه کافی دارند.
  • اهتمام زیاد برای مقابله و پیشگیری از مشکلات.
  • داشتن انعطاف لازم برای ایجاد زمینه سازگاری کودک با دیگران
  • زمانی که این کودکان با شکست مواجه می شوند، به آن ها یادآوری شود که آن ها استعدادها و نقاط قوت زیادی دارند و این دشواری ها دلیل بر کم هوشی آن ها نیست.
  • کمک  به آن ها در شکل گیری و بازسازی عزت نفس و اعتماد به نفس.
  • تلاش برای پرورش و رشد نقاط قوت، علایق و استعدادهای آن ها.
  • فراهم کردن فرصت هایی برای شرکت کودک در فعالیت هایی که در آن استعداد داشته و به آن علاقه دارد.
  • ارتباط نزدیک میان خانه، مدرسه و درمانگر، به گونه ای که مانند یک تیم با هم همکاری داشته باشند.

هم اکنون برای رزرو نوبت درمان اختلال یادگیری تماس بگیرید

شماره تماس: ٢-٦٦٩٦٢٩٥١ (۰۲۱)